Đầu tháng 2, có ít nhất hai báo cáo kết quả điều tra của các tổ chức quốc tế về các điểm đến outsourcing trên thế giới trong năm 2009 và những năm tới. Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng đều nằm trong danh sách bầu chọn của những báo cáo này.

Đầu tiên là KPMG - một tổ chức tư vấn kiểm toán, đầu tư toàn cầu. Tại báo cáo “Khám phá những biên giới toàn cầu”, tổ chức này đã đưa ra 31 thành phố được công nhận có sự phát triển đáng kinh ngạc trong lĩnh vực BPO (thuê ngoài quy trình kinh doanh). Danh sách này bao gồm 10 điểm đến ở châu Mỹ, 11 điểm ở châu Âu, Trung Đông, châu Phi và 10 thành phố ở châu Á, trong đó có TP.HCM.

Trong khi đó, trong công bố mới đây của Gartner về 10 quốc gia hàng đầu về các dịch vụ outsourcing ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương (bao gồm cả Úc và New Zealand), Việt Nam cũng nằm trong số này. Tổ chức này đưa ra 10 tiêu chí để lựa chọn, trong đó Việt Nam cùng với Malaysia, Pakistan, Philippines và Thái Lan được xem là những điểm đến có sự phát triển nhanh với nhiều thách thức nhưng có giá cả hấp dẫn nhất.

Báo cáo này cũng cho biết nhiều công ty trên thế giới hiện đang di chuyển các dịch vụ công nghệ thông tin, bao gồm outsourcing, đến các nước có giá cả thấp hơn để có thể có điều kiện tốt nhất cho hoạt động của họ.

Gian nan khởi đầu

Anh Lâm Nguyễn Hải Long làm việc nhiều năm tại phòng kinh doanh của khu phần mềm Quang Trung, quận Gò Vấp, TPHCM. Cách đây hơn một năm, anh cùng vài đối tác quyết định kinh doanh dịch vụ call center (trung tâm liên lạc với khách hàng). Hầu như phần lớn doanh nghiệp sử dụng dịch vụ này để “nối mạng” với khách hàng của họ. Dịch vụ này từ lâu đã phát triển mạnh trên thế giới. Ở châu Á, Philippines được xem là địa điểm ưa thích của các công ty nước ngoài để thuê ngoài dịch vụ này. Ở Việt Nam, dịch vụ này chỉ đang ở giai đoạn khởi đầu với sự góp mặt của một vài công ty. 

Đó là lý do giải thích vì sao Long và cộng sự của mình trong những năm đầu tiên tập trung chủ yếu vào các khách hàng nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam. Trung tâm này chỉ có số lượng khách hàng khiêm tốn, chủ yếu trong lĩnh vực tiêu dùng. Vốn đầu tư của trung tâm là 300.000 đôla Mỹ với khoảng 400 nhân viên được lắp đặt các thiết bị ACD (phân phối cuộc gọi tự động) hay CRM (quản lý quan hệ khách hàng).

“Loại hình dịch vụ này chưa phát triển nhiều ở Việt Nam, chúng tôi chỉ có một số ít khách hàng - anh Long nói - Nhưng chúng tôi đầu tư để đón đầu cho tương lai”.

Ở TP.HCM nói riêng, số lượng công ty cung cấp dịch vụ này không nhiều. Ngoài ba trung tâm ở Công viên phần mềm Quang Trung còn có Harvey Nash ở tòa nhà E-Town, quận Tân Bình.

Ông Shekhar Bhusannavar, phó chủ tịch phụ trách phát triển kinh doanh của Harvey Nash tại châu Á - Thái Bình Dương, cho biết trung tâm có 300 nhân viên trực điện thoại với khoảng 40 khách hàng, chủ yếu đến từ Canada. “Tuy nhiên, họ chỉ ký những hợp đồng ngắn hạn 3-4 tháng - ông nói - Công ty đang đàm phán với các đối tác ở các khu vực khác như Mỹ, Úc và đang gặp một số trở ngại nhất định”.

Một trong số đó là khả năng ngoại ngữ của nhân viên. Ông Bhusannavar cũng như Long đều cho rằng so với các quốc gia khác trong khu vực như Philippines, nhân viên ở Việt Nam yếu cả về lượng lẫn chất. Anh Long đưa ra ví dụ: cách đây ba năm, một ngân hàng lớn trên thế giới muốn đặt một trung tâm liên lạc khách hàng của họ ở Việt Nam, nhưng do thiếu lực lượng nhân viên giỏi ngoại ngữ nên họ đành phải chuyển sang Philippines.

Hạn chế khác cho việc phát triển dịch vụ này chính là tính bảo mật của dữ liệu. Các công ty trong nước vẫn có tâm lý lo ngại về tính an toàn khi các thông tin của mình được một trung tâm quản lý chung, trong khi các doanh nghiệp nước ngoài vẫn dè dặt về uy tín của các công ty này ở Việt Nam.

Có ý kiến cho rằng thời điểm khó khăn hiện nay chính là cơ hội tốt để phát triển dịch vụ này vì doanh nghiệp sẽ giảm nhiều chi phí nếu thuê dịch vụ này.

Có một dịch vụ outsourcing khác cũng đang chờ cơ hội phát triển - đó là vẽ bản đồ trên Internet cho các doanh nghiệp.

Giám đốc Công ty NTS Engineering Solutions (Việt Nam) Trần Quang Hùng cho biết cách đây hai năm, công ty ông mở trang web vietbds.com dành cho các doanh nghiệp bất động sản muốn quảng bá thông tin, hình ảnh của mình. Phần chính của trang web này là bản đồ Việt Nam, nơi mà các doanh nghiệp bất động sản cả nước có thể dùng để “chấm” những thông tin cần quảng bá lên đó. Tuy nhiên, ông Hùng cho biết từ cuối năm ngoái khi nền kinh tế đi xuống, thị trường địa ốc gặp khó khăn, ông tạm thời ngưng dịch vụ này để hoàn thiện thêm các chức năng và dịch vụ của trang web đồng thời cũng chờ khi thị trường hồi phục sẽ kinh doanh trở lại.

Hiện NTS tạm thời tập trung vào lĩnh vực gia công phần mềm (tất cả khách hàng đều là nước ngoài, chủ yếu là các thị trường Mỹ và châu Âu). Nhưng ngay cả lĩnh vực này cũng đang gặp khó khăn, ông Hùng cho biết.

Gia công phần mềm vẫn có cơ hội

Đây cũng là vấn đề đau đầu của một số doanh nghiệp gia công phần mềm - một ngành outsourcing phổ biến nhất ở Việt Nam hiện nay.

Ông Ngô Đức Chí, tổng giám đốc Global CyberSoft (GCS) Việt Nam, cho biết kể từ quý 4-2008, công ty có sự sụt giảm 15% về số lượng công việc do ảnh hưởng mạnh của suy thoái kinh tế. Khách hàng nước ngoài gặp khó khăn trong kinh doanh, nên yêu cầu có những mức giảm trên các dự án.

Không chỉ có GCS, các doanh nghiệp gia công phần mềm như TMA Solutions, PSD hay FPT Software cũng cùng chung cảnh ngộ.

Kể từ giữa năm ngoái, Công ty FPT Software phải hủy bỏ một số dự án cũng như cắt giảm về quy mô hay lùi thời gian thực hiện một số dự án đang tiến hành. Trong khi Công ty PSD, có trụ sở tại khu phần mềm Quang Trung, cũng đang lên kế hoạch giảm bớt lượng nhân viên vì số lượng công việc giảm.

Ông Ngô Đức Chí cho rằng giữ chân khách hàng hiện hữu là ưu tiên hàng đầu hiện nay. “Để giải quyết bài toán giảm giá nhưng vẫn đảm bảo chất lượng thì trong sản xuất phải có sự quản lý tốt hơn và ý thức trách nhiệm của nhân viên phải được nâng cao” - ông nói.

Ông Nguyễn Thịnh, tổng giám đốc của PSD và ông Nguyễn Hữu Lệ, chủ tịch TMA Solutions, cũng cho rằng việc giữ chân các khách hàng hiện hữu (vốn rất ít ỏi) là điều cần thiết. Bên cạnh đó, họ cũng cho rằng nên tìm thêm khách hàng mới và đầu tư vào con người với hướng chọn lọc hơn cho tương lai. “Chúng tôi có một trung tâm đào tạo và cố gắng tận dụng để có lượng nhân viên chọn lọc hơn” - ông Lệ nói.

Những vị giám đốc điều hành này cũng cho rằng khó khăn hiện giờ cũng là cơ hội cho doanh nghiệp nếu có chiến lược phù hợp. Ông Chí cho biết kể từ giữa năm 2007, GCS bắt đầu tìm kiếm cơ hội kinh doanh tại thị trường nội địa thay vì 100% khách hàng nước ngoài như trước. Trong hai năm vừa qua, công ty cũng có một số hợp đồng tốt. Do đó, ông nghĩ rằng đây là cơ hội để thúc đẩy hơn nữa kế hoạch này.

Ông Phạm Minh Tuấn, giám đốc của FPT Software chi nhánh TP.HCM, cho biết một số khách hàng bắt đầu cắt giảm mạnh chi phí bằng cách chuyển phần lớn các công việc đang thực hiện tại châu Âu, Mỹ, Nhật sang những nước giá rẻ, trong đó có Việt Nam. Hơn nữa, Việt Nam đang là một đối tác quan trọng trong chiến lược “Ấn Độ + 1”, “Trung Quốc + 1” nhằm tạo sự cân bằng nhất định trong hoạt động kinh doanh của khách hàng.

“Vấn đề là chúng ta chuẩn bị như thế nào để đón đầu những cơ hội này - ông nói - FPT Software đang thực hiện chiến thuật mới bao gồm rèn luyện chuyên môn theo công nghệ, quy trình nghiệp vụ của từng khách hàng để có thể đảm nhiệm được những công đoạn phía trên (upstream process), có thể nhận trọn gói dự án hay áp dụng các chính sách giá linh hoạt, khuyến mãi đối với các hoạt động thử nghiệm trong những lĩnh vực mới, dịch vụ mới”.

Còn ông Nguyễn Hữu Lệ cho rằng mặc dù trong thời kỳ khủng hoảng nhưng nhu cầu về outsourcing vẫn rất lớn. Hơn nữa, Việt Nam hiện được biết đến nhiều hơn trên thế giới về lĩnh vực này. “Các báo cáo của KPMG hay Gartner là những ví dụ - ông nói -Tính thực tế và chính xác của những báo cáo này cần phải xem xét lại, nhưng ở khía cạnh nào đó chúng đã tạo những thuận lợi về môi trường cạnh tranh cho các doanh nghiệp outsourcing ở TPHCM nói riêng trong thời buổi khó khăn hiện nay”.

Theo TRUNG CHÂU - Thời Báo Kinh Tế Sài Gòn